Egzamin praktyczny na prawo jazdy kategorii B kończy się wynikiem negatywnym częściej niż pozytywnym. W Warszawie zdaje go około jedna trzecia podchodzących: w zestawieniu danych publikowanych przez WORD z 2023 r. było to 32 proc. Z kolei Najwyższa Izba Kontroli, badając 18 ośrodków egzaminacyjnych za lata 2016-2022, policzyła, że 8,3 tys. osób zdawało praktykę przez ponad dwa lata, podchodząc do niej średnio 8,5 razy, a rekordzista próbował 101 razy. Oblanie jest więc statystyczną normą, nie wyjątkiem. Pierwsze dwa tygodnie po egzaminie są ważne z trzech powodów: wtedy mija termin na skargę, wtedy da się jeszcze odtworzyć, co naprawdę poszło nie tak i wtedy zapada decyzja, ile doszkalania faktycznie potrzeba.
Co oznacza wynik negatywny, a czego nie oznacza
Negatywny wynik egzaminu praktycznego dotyczy tylko tej jednej próby. Ukończony kurs, zaliczony egzamin wewnętrzny, orzeczenie lekarskie (o ile lekarz nie wydał go na czas określony) i numer PKK pozostają ważne, a zdana część teoretyczna nie ma terminu ważności: od 24 sierpnia 2014 r. pozytywny wynik teorii nie wygasa. Obowiązkowa opłata to tylko ta za powtarzaną część praktyczną. Część kandydatów po oblaniu zakłada, że cały proces rusza od zera. Nie rusza.
Wynik negatywny przychodzi kilkoma drogami:
- Pierwsza to dwukrotne nieprawidłowe wykonanie tego samego zadania w ruchu drogowym: egzaminator daje drugą szansę, trzeciej już nie.
- Druga to przerwanie egzaminu, gdy zachowanie zdającego zagraża życiu lub zdrowiu uczestników ruchu, na przykład przy wymuszeniu pierwszeństwa czy spowodowaniu kolizji.
- Trzecia to zachowania, które rozporządzenie wskazuje wprost jako kończące egzamin wynikiem negatywnym, między innymi niezatrzymanie się przed znakiem STOP albo przejazd na czerwonym świetle.
- Czwarta dotyczy placu manewrowego: przejechanie kołem przez linię wyznaczającą zewnętrzną krawędź stanowiska, potrącenie pachołka lub tyczki albo dwukrotne nieprawidłowe wykonanie zadania zamyka egzamin bez wyjazdu do miasta. Samo najechanie kołem na linię to błąd w zadaniu, po którym zadanie można powtórzyć; przejechanie przez linię zewnętrzną kończy plac.
Według NIK w 18 WORD-ach w latach 2016-2021 egzaminy na prawo jazdy kat. B przy pierwszym podejściu przerwano 238 tys. razy, z czego 83 proc. z powodu zachowań zagrażających bezpieczeństwu. Wśród tych 198 tys. przerwań najczęstszą przyczyną było nieustąpienie pierwszeństwa (35,1 proc.), dalej spowodowanie kolizji lub zachowanie, które mogło do niej doprowadzić (18,6 proc.), niezastosowanie się do znaków (13 proc.) i do sygnałów (10,3 proc.).
Plac czy miasto: dwie różne diagnozy
Jak wyjaśnia warszawska szkoła jazdy GAZeLka, na placu manewrowym kandydaci najczęściej przegrywają z łukiem - najeżdżają na linię lub tyczkę - oraz ze wzniesieniem, gdy samochód stacza się albo gaśnie silnik.
W mieście lista wygląda inaczej: niezatrzymanie się przed znakiem STOP, nieustąpienie pierwszeństwa pojazdowi lub pieszemu, zignorowanie sygnalizacji, w tym sygnalizatora S-2, i nieprawidłowa zmiana pasa ruchu.
Oblanie egzaminu jeszcze na placu częściej wskazuje na braki w technice prowadzenia samochodu, oblanie w mieście na obserwację, znajomość przepisów i tempo podejmowania decyzji. Plan ćwiczeń powinien wynikać z konkretnego błędu zapisanego w arkuszu, nie z miejsca, w którym egzamin się skończył.
Pierwsze 24 godziny: jak ustalić prawdziwy powód niezdania egzaminu?
Po zakończeniu części praktycznej egzaminator ma obowiązek szczegółowo omówić z kandydatem wynik, przy wyniku negatywnym podać jego przyczyny i przekazać wypełniony arkusz przebiegu egzaminu (§ 28 rozporządzenia w sprawie egzaminowania). Arkusz, papierowy lub elektroniczny, jest tym, co po wyjściu z WORD-u zostaje przy zdającym i pierwszą rzeczą, którą powinien zobaczyć instruktor.
Egzamin kategorii B jest co do zasady rejestrowany. Zapis obrazu i dźwięku WORD przechowuje 21 dni, a po wniesieniu skargi do zakończenia postępowania wyjaśniającego (art. 54 ust. 2 i 4 ustawy o kierujących pojazdami). Ustawa przewiduje wyjątki od nagrywania, między innymi egzamin samochodem z automatyczną skrzynią biegów spoza dyspozycji WORD. Dla kandydata, który nie planuje skargi, praktyczne znaczenie ma więc przede wszystkim to, co sam zapamięta i spisze tego samego dnia.
Częsty schemat wygląda tak: z WORD-u kursant wraca z jednym słowem, „parkowanie”, „łuk”, „rondo”. Z arkusza i z omówienia egzaminatora zwykle wynika, że błąd zaczął się wcześniej - od zbyt późnego spojrzenia w lusterko przed zmianą pasa, od prędkości, która nie zostawiała czasu na decyzję przed skrzyżowaniem, od nerwowego ruszania, które kończy się zgaśnięciem silnika trzy manewry później.
Notatka spisana w dniu egzaminu (zanim stres zamieni szczegóły w ogólne „nie udało się”) zestawiona z arkuszem pozwala instruktorowi zaplanować ćwiczenia pod konkretny błąd, a nie pod ogólne „powtórzmy miasto”.
Ponowny zapis na egzamin krok po kroku
O kolejny termin można ubiegać się od razu po ogłoszeniu wyniku, online przez portal info-kierowca.pl albo osobiście w biurze obsługi klienta WORD, z numerem PKK i wniesioną opłatą za część praktyczną. Ustawa o kierujących pojazdami nie ogranicza liczby podejść, nie wprowadza minimalnego odstępu między egzaminami i nie przewiduje rejonizacji: kandydat może zdawać w dowolnym WORD w Polsce, a teorię i praktykę w dwóch różnych ośrodkach. Przy zmianie ośrodka profil kandydata musi zostać zwolniony przez dotychczasowy WORD, więc zapis w nowym miejscu bywa o dzień lub dwa dłuższy.
Wysokość opłat egzaminacyjnych ustala sejmik każdego województwa w uchwale, w granicach maksymalnych stawek waloryzowanych co roku o wskaźnik inflacji (art. 56a i 56b ustawy o kierujących pojazdami). Kwota za drugie podejście zależy więc od regionu. W WORD Warszawa od 1 stycznia 2026 r. część praktyczna kategorii B kosztuje 229,99 zł, a teoretyczna 56,98 zł (uchwała nr 179/25 Sejmiku Województwa Mazowieckiego). To stawki na dzień publikacji tego tekstu; przed zapisem trzeba sprawdzić aktualny cennik własnego ośrodka.
Brak limitu podejść ma drugą stronę. NIK w raporcie z września 2023 r. opisała ponad 19 tys. osób, które w ciągu jednego dnia podchodziły do egzaminu praktycznego więcej niż raz i również ponad 19 tys., które zdawały praktykę co najmniej 10 razy. Izba zarekomendowała limit podejść i zakaz zdawania tego samego dnia, ale na dzień publikacji ustawa takich ograniczeń nie zawiera.
Ocena NIK z tamtej kontroli była dosadna: system dopuszczał niemal losowy wynik, nieograniczony koniecznością zdobycia umiejętności. Zapis na najbliższy wolny termin bez zmiany czegokolwiek w przygotowaniu to dokładnie ten scenariusz.
Czy po oblaniu egzaminu zmienić WORD
Zmiana ośrodka jest legalna i popularna, ale rzadko usuwa przyczynę niezdania egzaminu. Z danych NIK wynika, że spośród ponad 18 tys. osób zdających egzamin w Warszawie, a następnie w innym ośrodku, 84 proc. zdało w stolicy teorię, a praktykę w mniejszym mieście Mazowsza lub Podlasia; wśród warszawiaków popularne są Ostrołęka i Łomża. NIK nazwała to zjawisko turystyką egzaminacyjną i uznała, że w małych miastach o prostym układzie dróg szanse na pozytywny wynik są wyraźnie większe.
Kryteria oceny, zadania i lista zachowań przerywających egzamin są w całym kraju takie same, bo wynikają z jednego rozporządzenia. Same odsetki zdawalności nie mówią, skąd bierze się różnica między ośrodkami: natężenie ruchu i układ skrzyżowań wpływają na warunki egzaminu, ale nie jest to dowód na łagodniejszych ani surowszych egzaminatorów. Pewne jest co innego. Osoba, która po zdaniu egzaminu w małym mieście wraca do codziennej jazdy po dużym, przenosi problem z egzaminu na pierwsze samodzielne tygodnie za kierownicą, tym razem bez instruktora obok. Dlatego instruktorzy z dużych miast radzą zdawać tam, gdzie kandydat będzie potem jeździł, a różnicę w trudności nadrobić odpowiednim przygotowaniem.
Jazdy doszkalające po niezdanym egzaminie: ile i jakie
Przepisy nie wymagają po oblanym egzaminie żadnych dodatkowych godzin szkolenia. Jazdy doszkalające to dobrowolne szkolenie uzupełniające dla osoby, która ukończyła szkolenie podstawowe, w zakresie ustalanym ze szkołą jazdy. Nie ma ustawowej liczby godzin, a po jednym negatywnym wyniku chodzi zwykle o zajęcia ukierunkowane na konkretny błąd, nie o powtórkę całego szkolenia.
Jak omawia to GAZeLka, jazdy doszkalające kat. B przed kolejnym podejściem mają przebieg zbliżony do prawdziwego egzaminu: instruktor sprawdza aktualny poziom przygotowania, omawia najczęstsze błędy i planuje ćwiczenia pod konkretne trudności, takie jak parkowanie, zmiana pasa, zadania na placu albo jazda w ruchu miejskim. Standardową jednostką w tej szkole są dwie godziny zegarowe, a zajęcia jedno- i trzygodzinne są możliwe po uzgodnieniu z instruktorem.
Co ćwiczyć po placu, a co po mieście
Niezdanie egzaminu na placu to najczęściej technika: jazda pasem ruchu po łuku do przodu i do tyłu bez najechania na linię i bez dotknięcia tyczki, ruszanie na wzniesieniu z użyciem hamulca postojowego bez stoczenia się o więcej niż 0,2 m i bez zgaśnięcia silnika. Rozróżnienie ma znaczenie także przy planowaniu ćwiczeń: najechanie na linię jest błędem, który kosztuje jedną z dwóch prób, przejechanie przez linię zewnętrzną stanowiska kończy egzamin od razu.
Oblanie w mieście wymaga innego planu. Jeśli w arkuszu jest nieustąpienie pierwszeństwa, znak STOP albo sygnalizator, problemem nie jest ręka na kierownicy i sprawdzenie lusterek, tylko obserwacja, przepisy i tempo decyzji. To z kolei ćwiczy się na trasach egzaminacyjnych i na tych skrzyżowaniach, na których kandydat wcześniej gubił rytm. Jeśli problemem było parkowanie, trzeba przećwiczyć wszystkie trzy warianty, bo o tym, który wypadnie na egzaminie, decyduje egzaminator: prostopadłe z wjazdem przodem i wyjazdem tyłem, skośne w tym samym układzie oraz równoległe między dwoma pojazdami z wjazdem tyłem i wyjazdem przodem, przy czym rozporządzenie dopuszcza jedną korektę toru jazdy.
Do tego dochodzi zawracanie na drodze dwukierunkowej z użyciem biegu wstecznego, przy którym można wykorzystać infrastrukturę, na przykład bramę lub zatokę, oraz hamowanie do zatrzymania we wskazanym miejscu.
Po dwóch, trzech negatywnych wynikach z tym samym błędem ma sens zmiana instruktora na kilka godzin. Inny człowiek inaczej nazwie ten sam problem i czasem to wystarczy, żeby kandydat wreszcie go zobaczył.
Egzamin na automacie jako wyjście awaryjne
Kandydat, którego kolejne podejścia rozbijają się o sprzęgło i zgaśnięcia na wzniesieniu, może zdawać część praktyczną samochodem z automatyczną skrzynią biegów podstawionym przez szkołę jazdy. Cena tego wyjścia jest konkretna: przy kategorii B pojawia się wtedy kod 78 i uprawnienie obejmuje wyłącznie auta z automatem. Zdjęcie kodu wymaga ponownego zdania części praktycznej samochodem z manualną skrzynią biegów, po uzyskaniu profilu kandydata, bez powtarzania teorii i szkolenia podstawowego, a potem wymiany dokumentu.
Skarga na przebieg egzaminu: kiedy ma sens, a kiedy nie
Skargę dotyczącą egzaminu państwowego, wraz z uzasadnieniem, składa się w terminie 14 dni od dnia egzaminu do marszałka województwa, za pośrednictwem dyrektora WORD (art. 68 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami). Dyrektor WORD przekazuje ją w ciągu 14 dni razem z wyjaśnieniami i wymaganą dokumentacją, w tym zapisem przebiegu egzaminu, jeśli egzamin był rejestrowany. Marszałek prowadzi postępowanie administracyjne w sprawie unieważnienia egzaminu, w którym stroną jest również egzaminator.
Marszałek unieważnia egzamin decyzją administracyjną, jeżeli został przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami ustawy, a ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na wynik (art. 72 ust. 1 pkt 2). Unieważnienie nie zamienia wyniku na pozytywny. Egzamin przeprowadza się ponownie na koszt WORD-u albo, na wniosek zdającego, zwraca się opłatę (art. 72 ust. 3). Od decyzji marszałka przysługuje odwołanie do samorządowego kolegium odwoławczego, a dalej skarga do sądu administracyjnego. Cała ścieżka może trwać wiele miesięcy, więc równolegle można zapisać się na kolejny termin.
Skarga ma sens wtedy, gdy da się wskazać konkretne naruszenie przepisów i jego wpływ na wynik: zadanie ocenione jako niewykonane, choć według rozporządzenia zostało wykonane poprawnie, albo egzamin przeprowadzony bez wymaganego elementu. Dowodem są nagranie, arkusz przebiegu egzaminu i pozostała dokumentacja. Nie ma sensu, gdy sprowadza się do przekonania, że egzaminator był surowy. Postępowanie sprawdza zgodność z przepisami, nie życzliwość.
Co zmieniło się w 2026 roku dla osób zdających ponownie
Od 3 marca 2026 r. kategorię B można uzyskać już od 17. roku życia, a do egzaminu przystąpić po ukończeniu 16 lat i 11 miesięcy; do pełnoletności taki kierowca jeździ na osobnych zasadach określonych w ustawie.
Od 4 września 2026 r. każdy, kto po raz pierwszy uzyskuje kategorię B, wchodzi w okres próbny: dwuletni, a przy uprawnieniach uzyskanych przed 18. urodzinami trzyletni, nie dłużej niż do ukończenia 20 lat, z zakazem jazdy po alkoholu liczonym od 0,0 promila. Okres próbny biegnie od dnia wydania prawa jazdy, a przy tymczasowym elektronicznym prawie jazdy od dnia uzyskania uprawnienia (art. 91 ust. 1 i 2). Zdane drugie podejście oznacza więc dziś nie tylko dokument, ale i co najmniej dwa lata ostrzejszych reguł.
Trzecia zmiana to opłaty: sejmiki podnoszą stawki w różnym tempie, więc podwyżka w jednym województwie nie oznacza podwyżki w sąsiednim.
Dwa podejścia do egzaminu potrafią wyglądać identycznie: ten sam WORD, ta sama trasa, ten sam stres. Różnica siedzi w tym, co wydarzyło się pomiędzy nimi - w arkuszu przeczytanym uważnie, w kilku godzinach ćwiczeń na właściwym skrzyżowaniu, w decyzji, żeby nie wracać do WORD-u tydzień później tylko dlatego, że był wolny termin. Pytanie, które opłaca się zadać przed zapisaniem się na kolejny egzamin, brzmi: co dokładnie będzie inne tym razem?
Podstawa prawna i źródła
- Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz.U. 2025 poz. 1226 ze zm.), w szczególności art. 53 ust. 4a, art. 53a, art. 54, art. 56a, art. 56b, art. 68, art. 72 i art. 91.
- Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 24 listopada 2023 r. w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz.U. 2023 poz. 2659 ze zm., w tym Dz.U. 2025 poz. 696), § 12, § 16 i § 28 oraz załącznik nr 1.
- Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 4 marca 2016 r. w sprawie szkolenia osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (t.j. Dz.U. 2018 poz. 1885 ze zm.), § 5.
- Najwyższa Izba Kontroli, „System szkolenia kandydatów na kierowców - jest gorzej niż źle”, informacja o wynikach kontroli z 11 września 2023 r.
- Ustawa z dnia 17 października 2025 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2025 poz. 1676) oraz komunikat Ministra Cyfryzacji (Dz.U. 2026 poz. 743).
- Uchwała nr 179/25 Sejmiku Województwa Mazowieckiego z dnia 19 listopada 2025 r. w sprawie wysokości opłaty za przeprowadzenie egzaminu państwowego; WORD Warszawa, procedura odwoławcza.
- Materiały szkoły jazdy GAZeLka: „Egzamin na prawo jazdy kategorii B - przebieg, wymagania i najczęstsze błędy”, „Jazdy doszkalające - dla kogo i kiedy warto je wziąć?”, „Gdzie najłatwiej zdać prawo jazdy?”.